الفيض الكاشاني
326
راه روشن ترجمه كتاب المحجه البيضاء فى تهذيب الاحياء ( فارسى )
دقيق قادر نيست كه در آن عزّت است ، و بر پذيرش نصيحت قادر نيست كه در آن عزّت است ، و از تحقير مردم و غيبت كردن آنها در امان نيست در حالى كه عزّت در آن است ، و طولانى كردن سخن موردى ندارد . پس هيچ خوى نكوهيدهاى نيست ، جز اين كه صاحب عزّت و تكبّر براى حفظ عزّت خود مجبور به آن است و هيچ خوى ستودهاى نيست جز اين كه از بيم از دست رفتن عزّتش از انجام آن عاجز است ، از اين روست كه هر كس به اندازهء سنگينى ذرّهاى تكبّر در دلش باشد وارد بهشت نمىشود . و اخلاق نكوهيده ملازم يكديگرند و بعضى از آنها ناگزير به بعضى ديگر فرا مىخواند ، و بدترين انواع تكبّر آن است كه مانع از بهرهمندى علم و قبول حق و اطاعت در برابر آن شود و آياتى كه در آن نكوهش متكبّران وارد شده است در مورد همين نوع تكبّر است . خداى متعال مىفرمايد : وَ الْمَلائِكَةُ باسِطُوا أَيْدِيهِمْ أَخْرِجُوا أَنْفُسَكُمُ تا وَ كُنْتُمْ عَنْ آياتِهِ تَسْتَكْبِرُونَ . « 79 » آنگاه فرمود : فَادْخُلُوا أَبْوابَ جَهَنَّمَ خالِدِينَ فِيها فَلَبِئْسَ مَثْوَى الْمُتَكَبِّرِينَ . « 80 » سپس خبر داده است كه در ميان اهل دوزخ كسى از همه عذابش سختتر است كه نسبت به خدا بيشتر تمرّد كرده است . خداوند فرمود : ثُمَّ لَنَنْزِعَنَّ مِنْ كُلِّ شِيعَةٍ أَيُّهُمْ أَشَدُّ عَلَى الرَّحْمنِ عِتِيًّا . « 81 » و فرمود : فَالَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ قُلُوبُهُمْ مُنْكِرَةٌ وَ هُمْ مُسْتَكْبِرُونَ « 82 »
--> ( 79 ) انعام / 94 : و فرشتگان دستها را گشوده به آنان مىگويند جان خود را خارج سازيد تا و در برابر آيات او تكبّر ورزيديد . ( 80 ) نحل / 29 : اكنون از درهاى جهنم وارد شويد در حالى كه جاودانه در آن خواهيد بود ، چه جاى بدى است جايگاه مستكبران ؟ ! ( شماره آيه 31 ، اشتباه است . - م . ) و ظاهر گفتهاش « ثم قال » دليل اين است كه در سياق آيه پيش است ولى چنين نيست و در سورهء نحل چنين آمده است . « الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ فَأَلْقَوُا السَّلَمَ ما كُنَّا نَعْمَلُ مِنْ سُوءٍ بَلى إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ بِما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ فَادْخُلُوا أَبْوابَ جَهَنَّمَ ، تا آخر آيه » و همچنين است در آيات بعدى . ( 81 ) مريم / 70 : سپس از هر گروه و جمعيّتى كسانى را كه از همه در برابر خداوند رحمان سركشتر بودهاند جدا مىكنيم . ( 82 ) نحل / 23 : امّا آنها كه به آخرت ايمان ندارند دلهايشان حق را انكار مىكند ، و مستكبرند .